O Gminie
Historia gminy Bolesławiec ściśle wiąże się z miastem Bolesławiec, które otacza. Pierwsze
ślady osadnictwa na terenie gminy pochodzą z okresu środkowej epoki kamienia – mezolitu,
z ok. 8 300 – 4 500 r. p.n.e. Dowodzą tego prowadzone przed II wojną wykopaliska w okolicach
Krępnicy, Golnic i Dąbrowy Bolesławieckiej odkrywające koczowniczą przeszłość pierwszych przybyszów.
Dopiero w młodszej epoce kamienia (neolit) na terenach gminy osiadło plemię Bobrzan – prowadzące osiadły,
rolniczy tryb życia. W latach 1 400 – 500 p.n.e. w okolicach Chościszowic, Łąki, Brzeźnika i Okolic
osiedlili się Łużyczanie, na co wskazują pozostawione po nich ślady osad i cmentarzysk. Widoczne
są również wpływy rzymskie – napływ ludności luborzyckiej. Historię pisaną tych ziem rozpoczyna informacja
tzw. Geografa Bawarskiego, który w poł. XIX w. opisał plemię Słowian Zachodnich zamieszkujących tereny aż
po Kwisę – lud Bieśniczan. Na przełomie IX i X w. ziemię bolesławiecką zajmowało plemię Milczan, których rdzenna
siedziba znajdowała się w okolicach Budziszyna (niem. Bautzen). W okresie wczesnego średniowiecza tereny dzisiejszej
gminy stanowiły rubież między Śląskiem a Łużycami. Od X w. obszary te, jako obszary graniczne były miejscem częstych
sporów pomiędzy Rzeszą Niemiecką, młodym państwem polskim i Czechami. W XII w. rozpoczęła się intensywna kolonizacja
tych ziem przez feudałów niemieckich. To właśnie w 1190 r. założono pierwszą osadę Bolesławiec (wg kronik Holsteina).
Od tego czasu kształtuje się linia obronna wzdłuż Bobru – tzw. Wały śląskie koło Pstrąża oraz grodziska w Otoku i Mierzwinie.
Z upływem czasu osadnictwo staje się intensywniejsze, rozwija się rzemiosło i handel, co należy wiązać się ze wzrostem znaczenia
szlaku via regia z Małopolski do Niemiec oraz kopalniami złota (m.in. w okolicach Żeliszowa). Coraz ważniejszym ośrodkiem
w regionie staje się także samo miasto Bolesławiec, którego lokację datuje się na rok 1251.
Siedziba urzędu gminy
Obecna siedziba Urzędu Gminy Bolesławiec mieści się w kameralnym budynku
dawnego klasztoru dominikańskiego, a właściwie dawnego refektarza klasztornego, dobudowanego do zabudowań
klasztornych za sprawą przeora Leopolda Fuchsa w 1714 r. Historia bolesławieckich Dominikan rozpoczyna się
w XIII w., a ich obecność w mieście poświadczono już w 1272 r. w dokumentach biskupa wrocławskiego – Tomasza II.
Osiedlili się oni północno – zachodniej części miasta przy obecnej ul. Teatralnej (od XIX w niem. Theaterstraße).
Podczas najazdu husytów w 1429 klasztor stał się ostatnim miejscem oporu, w którym ostatni obrońcy miasta ponieśli
klęskę – wszyscy zostali wymordowani a zakonników zamknięto w przyklasztornym kościółku i spalono. Według kronik
miejskich z pożogi ocalał jeden zakonnik – Antoni Seifert. Mimo zniszczeń klasztor odbudowano już w roku 1432.
Poza działalnością religijną zakonnicy prowadzili także szkołę a w ich posiadaniu znajdował się Młyn Korzenny
przy Bramie Mikołajskiej (dzisiejsza ul. Kutuzowa), zwany mnisim, „Zimny Folwark” oraz las. Zakon nie przetrwał
reformacji i szykan ze strony rady miasta i w 1545 r. zgromadzenie zostało rozwiązane. W bibliotekę zakonną
protestanckie władze miasta przeznaczyły na magazyn zboża, na dziedzińcu wybudowano osiem kamienic, a kościół
przyklasztorny rozebrano. Z czasem w opuszczonych obiektach klasztornych zlokalizowano wytwórnię saletry, a w 1554 r.
przeznaczono je na szpital i przytułek dla ubogich. W 1660 r. po długotrwałych procesach Dominikanie powrócili do
miasta i dawnych zabudowań klasztornych, a w 1678 r. przebudowali na barokowy kościół kamienicę stojącą w miejscu
dawnej świątyni. W 1696 r. kościół otrzymał nową elewację frontową. Wielki pożar miasta z 1739 r. strawił niemal
cały klasztor; ocalał tylko budynek refektarza. Klasztor odbudowano a w 1772 r. otrzymał on relikwie błogosławionego
Czesława, co dodatkowo podniosło jego znaczenie. Kres działalności zakonu w Bolesławcu nastąpił wraz z sekularyzacją
wszystkich klasztorów na terenie Prus w 1810 r. Przeorem był wówczas Ambroży Gottschalk. Wszystkie zakonne ruchomości
trafiły na licytację, kroniki i obraz „Siedmiu męczenników” przekazano wrocławskiej bibliotece, natomiast ołtarz główny
św. Krzyża przeniesiono do kościoła farnego – Wniebowzięcia MNP, gdzie stoi do dziś w bocznej, południowej nawie.
Z kolei Ołtarz Różańcowy i figurę św. Dominika przekazano kościołowi MB Różańcowej w Bolesławicach. Budynki klasztorne
zaadoptowano na szkołę ewangelicką. W samym kościele 19 kwietnia 1813 r. odprawiono prawosławną mszę z udziałem cara
Aleksandra I, Wielkiego Księcia Konstantego i Marszałka Kutuzowa. W 1816 r. zburzono kościół przyklasztorny a na jego
miejsce wzniesiono drugi budynek szkolny, równolegle do istniejącego. Został on rozebrany tuż po wojnie, a do dzisiejszych
czasów zachował się właśnie budynek dawnego refektarza klasztornego. We wnętrzu budynku odnaleźć można XVIII - wieczny ceramiczny herb miasta.
